DSC 0198

BAJKI Z MAŁEGO EKRANU

Galeria A Akwarium - górne foyer

Wystawa będzie otwarta do 9 grudnia 2018
Wystawa jest współorganizowana i pochodzi ze zbiorów Muzeum Kinematografii w Łodzi
Kuratorka wystawy: Bogusława Bronowicka (Muzeum Kinematografii)

Ekspozycja stworzona w Teatrze Arlekin ma na celu prezentację wybranych lalek z filmów tworzony w Studiu Małych Form Filmowych Se-ma-for w Łodzi na przestrzeni 5 dekad. Od momentu utworzenia Se-ma-fora, powstawały w Studiu filmy animowane skierowane do dzieci. Główną techniką stosowaną przez twórców była animacja lalkowa. Za jej pomocą można „ożywić” na ekranie lalki czy postacie ludzkie przestawione w formie lalek o miniaturowych rozmiarach, poruszających się na tle proporcjonalnych do nich dekoracji – w tej technice powstały m.in. filmy o misiach Colargolu i Pik-Poku.
Mimo rozwoju techniki, filmy lalkowe przez wiele lat realizowano tą samą metodą polegającą na zmianie położenia animowanej postaci względem tła i utrwalaniu każdorazowej zmiany na zdjęciu. Z biegiem czasu metody realizacji zmieniły się, animatorzy zaadaptowali rozwiązania znane z teatrów lalkowych. Zmieniły się też lalki. Oprócz klasycznych, składających się z korpusu i zestawu wymiennych ruchomych elementów, wprowadzono także takie, które dzięki mechanizmom potrafią wykonywać ruchy prawie tak precyzyjne jak człowiek. Od lat 50. XX wieku pracowano nad lalkami, które mogą odtwarzać ruchy wykonywane przez lalkarza. Udało się nawet opracować modele oddające grymasy twarzy operatora lalki, takie urządzenia są jednak skomplikowane, a ich wykonanie bardzo kosztowne. Lalkowe filmy animowane cieszyły się niesłabnącą popularnością aż do czasu pojawienia się animacji cyfrowej.

Wystawa "Bajki z małego ekranu" pozwala widzowi na zapoznanie się ze różnicowanymi technikami tworzenia lalek do animacji poklatkowej. Najstarsze postacie filmowe prezentowane na wystawie pochodzą z 1956 r. Są to cztery lalki oraz elementy dekoracji pochodzące z obrazu Dwie Dorotki. Twórcą filmu, jak i projektów samych postaci jest Zenon Wasilewski, pionier polskiego filmu animowanego i inicjator powstania Oddziału Filmów Kukiełkowych przy łódzkiej WFF, który był prapoczątkiem Se-Ma-Fora. Postacie wykonane są z drewna i naturalnych materiałów, proste elementy połączone są ruchomymi metalowymi łączeniami. W podobny sposób zaprojektowano i wykonano bohaterów filmu aktorsko-animowanego z 1960 r. Marysia i krasnoludki. Dwie prezentowane na wystawie lalki skrzatów również posiadają drewniane korpusy, i ruchome elementy naśladujące zgięcia ludzkich stawów i ruch szyi. Zupełnie innym typem lalek są tworzone w mniejszej skali lalki tworzone na ruchomym metalowym szkielecie. Do tej grupy należy większość prezentowanych na wystawie bajek. Pierwsze próby tworzenia modelu z elastycznych szkieletów, pokrytych miękkimi, układającymi się materiałami odbywały się pod koniec lat 50. (Uwaga diabeł). Natomiast w kolejnych dekadach były dopracowywane, tak aby realizator filmowy mógł przesuwać w minimalnym stopniu elementy lalki, by uzyskać jak najpłynniejszy ruch na wywołanym filmie.

Lalki różnią się, w oczywisty sposób sposobem wykonania, każdy z twórców dążył do jak najbardziej oryginalnego, własnego stylu przedstawiania postaci. W okresie PRL-u częściej stosowano materiały naturalne (drewno, lateks kauczukowy, bawełnę, skórę), które do dnia dzisiejszego są świetnie zachowane. Obróbka wymagała znajomości rzemiosła, jak również ciekawych pomysłów na ich wykorzystanie. Na wystawie widać, że niektóre postacie mają wycięte równe, kilkumilimetrowe pasma włosów z okrągłych płatów naturalnej skóry, inne ruchome drewniane gałki oczne czy fragmenty garderoby.

Sztuka animacji wymagała również tego, żeby do różnych zaplanowanych scen np. zbliżeń czy zdjęć niemal panoramicznych wykorzystać różnej wielkości lalki przedstawiające tego samego bohatera. Świetnym przykładem na wystawie jest Pastuszek i Król Węży. Widzowie mogą obejrzeć trzy różne lalki młodego górala, które wykorzystywano do innych scen.

Bogusława Bronowicka - kuratorka wystawy

WSPÓŁORGANIZATOR WYSTAWY: MUZEUM KINEMATOGRAFII W ŁODZI

muzeumKinematografii